Ahur Antonio:

Zerrendan badaude mezu batzuk gai honi buruz:


http://groups.yahoo.com/group/euskaraz/message/3825
http://groups.yahoo.com/group/euskaraz/message/3830
http://groups.yahoo.com/group/euskaraz/message/3834

http://www.chez.com/zezena/Mezuak/Gara,%20gara,%20gara.htm
http://www.geocities.com/paisvascohistoria/index.html   gazteleraz




http://www.chez.com/zezena/Mezuak/Gara,%20gara,%20gara.htm

Etxera

Ahur, esku zabala, ahur eskua, esku naba leinuko larru gorriak :

Liburu bat oparitu didate "El misterio de la Ribargorza", Bienvenido
Mascaray Sin idazlearena, 2000. Ribagorza, egun Hueskan, Aran aranaren
hegoaldean, Aneto, Benaske, Benabarre, Barbastro...ibaiak, Nogera, Isabena,
Esera, Ara, Zinka...

"Fuente del trucho"-ko kobazuloan (Colungo, Barbastro eta Boltaña artean)
margoak, behorrak eta esku zabalak negatiboan...Trikuharriak
nonnahi...Erromaniko eliza pila...

FUENTE DEL TRUCHO.url

Katalanek ere ohituta daude esku huska jolasten mendietan pilota soroetan,
ze mendi baten izena "El Serrat del Joc de la Pilota"...

Abizen arrunta Guarre, gorri-tik omen dator, Laguarre = laua gorria.

36. orrian :

"Siguieron años muy tristes para Ribagorza (También para Aragón), y al fin,
en las Cortes de Barbastro de 1626, se acordó la "Oferta del servicio
voluntario, unión y coligación", invocando por el rey la necesidad de unión
de los estados para la defensa de la fe católica.

Hasta aquí el contexto histórico de la Ribagorza de 1627. Extinguido el
Condado por haber regresado a la corona real, arruinado el país en sus
castillos, casas y campos, muertos en combate, ejecutados o asesinados sus
hombres más esforzados, metido a la fuerza en el saco de la uniformidad,
unos hombres con el corazón dolorido, la mente enfebrecida y el pulso firme,
ante la iglesia-fortaleza de San Martín en ruinas, quieren grabar en la
piedra, resumida en tres palabras, la historia y la esencia de su pueblo :
GARA GARA GARA.

Y a cada golpe el sonido llena el ámbito pirenaico y alcanza las crestas,
cuevas y concavidades, los bosques y los lagos, las casas y los campos; como
una campana milenaria convocando a más de cien generaciones.

Realmente, hay poco nuevo bajo el sol : Gara = Somos. Sí, igual que en el
País Vasco actual, pero en Ribagorza 370 años antes: "Historia est magistra
vitae". Vitae...et hominum."

http://www.chez.com/zezena/Mezuak/Gara,%20gara,%20gara.htm


Ahur larru gorriak:

Aneto azpian Benaske, azkenaren behea alegia, Ribagorzako kondeen jauregia,
gora Esera ibaia zeharkatuta, "Castejon de Sos" herria, ezkotuan Arpayon
familiako arpa eta azpian idatzita "GARA", udaleko paper ofizial guztietan
gaur egun "GARA". Udaletxean galdetzen dut eta harriturik mundu guztiak daki
euskaraz GARA=somos dela eta hasten zaizkit galdezka beste toponimo
euskaldunen esan nahiaz, Urmella, Bisagorri, Senpere, Arasan, Esera,
Isabena, Obarra...

Bost bat kilometrotara Liri herria, lilia alegia, gertu Laspaules, 1630 arte
izen zaharra Senpere zuena, Liriko San Martin elizaren atarian, lurrean
etzanda sartzen diren guztiek zapal dezaten, harri zoragarri bat, ara bat
alegia, "GARA GARA GARA 1627".
http://www.chez.com/zezena/Mezuak/Gara,%20gara,%20gara.htm

Azkon familiakoak, Abarka familiakoak eta beste euskaldun asko Benasken,
Lirin, Sos-en...Ribagorza osoan azken mila urtetan, azken 30.000 urtetan
alegia. Orain dela mila bat urte Azkon familiako bati (eskudoan azkona
jakina), Mari azaldu zitzaion eta Guayente-ko eliza eraiki zion Sahun
ondoan, gaur egun ikus dezakeguna nahiz eta Mari zaharra gudu batean erre.

1626an Basbastroko gorteen batzarrean, Felipe II.aren armadaren mehatxupean
onartu zuten "Oferta de servicio voluntario unión y coligación", gure
Bergarako besarkada alegia, garaiko Eajkoek onartu zuten, baina
independistek eta terroristek ez eta azkenean Felipe II.aren armadak
inguratu zituen Liri-ko Azkon failiakoen gotorlekuan, gaur Liri-ko San
Martin eliza. Erail aurretik astia izan zuten hilarri zoragarria lantzeko
non idatzita dagoen: "GARA GARA GARA 1627"
http://www.chez.com/zezena/Mezuak/Gara,%20gara,%20gara.htm

Liri-ko pirinioko estiloko eliza zaharrean, gaur eroria, sartu atetik eta
eskubitara uraren ontziarria falta da, herriko beste etxe batean dagoena eta
harriaren azpian esku bat eta data 1615, galdetuta eta beste bat dago.

Liri-ko Azkon-en gotorlekuan, gaur San Martin eliza, sartu ahala eskubitara,
harrizko ur ontzia, azpian esku zoragarria, azkazal eta guzti, datarekin
1615, ur bedeinkatua hartzen da azkonen esku zabaletik alegia. Sakristian,
bi ohol altxata zulo bat azaltzen da tapatuta, gaztelu guztiek duten
basabide sekretua alegia, zurezko karratu txikia kendu eta hiru metroko
sakonera duen zuloa, linternaren bila joan eta jaitsi, zaborrak bota dituzte
bertan konponketaren batetan, ezkerreko horman beste zulo, ume bat sartzeko
modukoa baina ez nire gorputza...argiarekin ikusten da elizaren absidearen
azpian oso ondo egindako kripta dagoela harkaitzaren gainean...bertan egongo
dira ehortzita kaskezurra mendebalera 1627an Azkon familiakoekin batera
erail zituzten Ribagorzako eskualdunak...

Haien hezurrekin batera beste sekretu batzuk, agian Ribagorzako azken mila
urteko eskuararen historia, Liri-ko bizilagun guztiek dakite, baina ez esan
inori...

Liri-n, Peñarolla (Aizkorri alegia), Urmella, Bisagorri, Castejon de Sos-en
"GARA", Liri-n eskua harrizko ur ontzian 1615, Liri-ko San Martin elizan
beste eskua harrizko ur ontzian 1615, elizaren atarian "GARA GARA GARA
1627", Azkon familiakoak, Abarkak, toponimia guztia eskualduna, kripta
sekretua...

Ribagorza gorria, nabarra eta eskualduna...orain dela oso gutxi arte...



Ahur larru gorriak:

30.711. urtean musulmanek (berbereekin batera) hiru urtetan konkistatu zuten
Iberia osoa Esku Nabarra ezik, alegia, Aran aranetik, Done Ander eta
Asturies-eraino. Urte batzuk beranduago Antso Nagusiaren garaian
(31.004-31.035) lubakiak kokatuta zeuden Ribagorza, Graus, Oska (Hueska)
iparraldean, Loarre gaztelu zoragarria, Uncastillo, Sos del rey Esku
Nabarro, Soria, Garrai, Errioxa, Oka mendiak, Bureba, Burgos, Done Ander,
Asturies...

Alegia Oskan musulmanak egon ziren 300 bat urte zeren Aragoiko erregeak
Pedro I.ak konkistatu zuen 31.096an. Mundu guztiak dakien bezala 30.711ean
Oskan eskuaraz hitzegiten zen eta 31.096 ere jakina, baina ez esan inori.
Oska-ren iparraldean Guara mendi katea Esku Nabarra zen eta beti mintzatu
izan da hizkuntza gorria. Oskan eskuara debekatzen hasi ziren XIII. mendean
eta XIX. mende arte jarraitu zuten debekatzen, orain GaraikoNabarran egiten
duten bezala eta San Sebastianek omen dauzka agiriak, baina ez esan inori...

Guara mendi katean, Ainsa herritik Barbastrora, ikusiko duzue Guaso,
Urriales, Arkusa, Eripol, Barkabo, Lezina, Betorz, Aske, Kolungo, Alkezar,
Adahueska...

Ibaia deitzen da Bero eta gutxienez iturri bero bat dago (Berrala...) bertan
Kolungotik gertu mundu guztiak dakien bezala.
Betorz-etik gertu mendian, harrizko betortz ikaragarria dago propaganda
guztietan azaltzen dena.
Lezina-n, mila urte baino gehiago duen lezina, ezkurrak ematen dituen arte
mota bat eta Lezinenan (beste herri bat) zuhaitz gehiago.
Aske, azken herria omen da.
Alkezar, musulmanei errege Antso Ramirez errege Esku Nabarrak konkistatu
ostean 31.065ean, eraikitako gaztelu zoragarria frontoi eta guzti.

Basender (basa andere) eta Bero ibaiaren bailaran daude paleolito margo
zoragarriak, Fuente del Trucho, Arpan, Mallata, Labarta, Regacens, Lezina,
Batarlui, Chimiachas, Muriecho...eskuak, oreinak, hartzak, ahuntzak,
behorrak...

Fuente del Trucho-n esku zabalak negatiboan daude margotuak, sarreran
(burdinezko hesi batekin itxita dago eta ez dute sartzen uzten) hartza
zoragarri bat ikusten da, baina esan didate harpearen berezko izena
"iturritxo" dela, iturri bat dagoelako parean jakina.

Arpan, harpean izango da...

Oska-ko museoan "iberikoek" esku zabalak ipintzen zituzten
hilarrietan...nire begiek ikusi dute...

Mapak hobeto ez irakurri, Eskuain, Naval, Hoz, Asba, Bara, Belarra, Lasaosa,
Belsue...

Larru gorriak ezin gara Pirinio gorrian ibili...
  Zezen n.