Euskarak sexua aldatzen digu

Jakina da lurra, eguzkia, ilargia, izarrak, itsasoa, ibaiak, ura, mendiak, basoak...emeak direla, euskaraz behinipin. Arrok ezer gutxirako balio dugu euskaraz, lan egiteko bakarrik. Bizitza emea da. Adibidez artzainek ardiak dituzte, ez dituzte ahariak, ahari batzuk izanagatik. Abeltzainek behiak dituzte edo behorrak eta ez zezenak edo zaldiak. Beste batzuk oiloak eta ez oilarrak, zerramak...

Okerrena dator, urruxa (emea) izorratzen denean eta bizitarako (ugaltzeko) balio ez duenean, euskarak gainera sexua aldatu eta ar bihurtzen du; urruxa akaztuta (matxorra) badago edo gizentzeko badago, zekorra bihurtzen da eta zekorrak "arrak" dira, batzuk urruxak izan arren. Moxalak gizentzeko badaude zaldiak (ar) bihurtzen dira.

Ehiza emea da, euskarak ugaldu nahi duelako, basurdeak, oreinak, orkatzak, usoak, eperrak, erbiak, galeperrak, saiak...baina beldurra eta kalte egiten diguten piztiek, ar bihurtzen ditu euskarak. Urtetan ibili naiz otsoen atzetik ehizaldietan eta guztiak (ikusi gabe) arrak ziren, ardiak gupidarik gabe hil egiten zituztelako, behin bat epaiketarik gabe hil genuen arte, harriturik otso eme gazte bat zen...Beste otso beltz batek ihes egin zigun urrutitik ikusi eta gero, potroak inork ez zizkion ikusi baina arra zen guztientzat.

Gaiztoa bada, kalte, arrisku, beldurra ematen badigu, errespetua...euskarak ar (beltza) bihurtzen du. Ona, babesa, etorkizuna, ezinbestekoa bada, euskarak eme (urruxa gorri/beltz) bihurtzen du.