Ahur larru gorriak:

 

Akitaniako Eleonor (Bordelen jaioa) XII. mendean, 17 urterekin Parisko
erregearekin ezkondu eta Parisko korte basatian aspertu egiten zenez,
Pirinioko musika, dantzak, antzerkia eta kultura eraman zuen
(zibilizazioa)...Parisko Erregearengandik dibortziatu eta Enrike
Plantagenet-ekin ezkondu hilabeteetara, Ingalaterra konkistatu zuten, Henrike II erregea
bilakatu eta Londongo korte basatira eraman zuten Pirinioko zibilizazioa
eta kultura, bere erresuma Nabarratik Eskoziarainokoa zen eta zaldiz zebilen gora eta behera.

 

Nabarra - Castilla erresumen arteko mugak finkatzen dituen nazio arteko tratatua sinatu zuen 1177an.

Laudo Nabarra-Gaztela 1.177

Eleonorren semeak eta alabak ezkondu ziren, Nabarra, Gaztela, Frantzia eta
Europako beste erresumen errege-erreginekin. Bere semea Rikardo "lehoi
bihotza" 30 urte arte Iparralde euskaldunean, Nabarrako erregearen lagun
mina (Antso VII.a indartsua),  Berengela bere arrebarekin ezkonduta...gero Ingalaterrako
erregea.

Bere anaia Joanek "lurrik gabea", onartu zuen lehen konstituzioa
(1200 inguruan), bere amak Akitaniako Eleonorrek inposatuta, baina zer egin zuen Nabarrako 400 urteko "konstituzioa"
(Parlamenduaren agindua erregeen gainetik) Londonen kopiatu baino.
Demokraziaren zibilizazioa Pirinioak eta Nabarrak eraman dute Paris-era eta
London-era eta hemendik mundura...

XVI. mendean berdin, Henrike III.a Nabarrako errege "protestantea" ezkondu eta
Frantziako erregea ere bihurtu, "Parisek meza (katoliko) bat merezi du",
zuzenean "Nantesko ediktoa" sinatzen du XVI. bukaeran non (1598), "sinismen
askatasuna (protestantismoa)" bermatzen den. Noski Vatikanoko enperadoreak
ez zuen barkatu eta erail egin zuen (Rabeilak katolikoak 1610ean)...10 urteko semea utzirik
Richelieu Vatikanoko funtzionarioaren eskutan hezitzeko, Louis XIII.a.

Louis XIII.ak 1620an 20 bat urterekin eta Richelieu kardinalak "hezita" bere aita erail ostean, profanatzen ditu bere aita (Henrique III.a) eta amonaren (Albareteko Ihoana Nabarrako erregina) hilobiak, Nabarrako eta Bearneko Parlamendua erasotzen ditu Frantziako armadarekin eta integratzen du Nabarrako antzinako Erresumaren ondakinak Frantziako erresuman.

Baina nabar erregeak orain Frantziako Louis XIII.a eta gero XIV.a ez dira praile zikiratu batzuk Vaticanoren eskutan españolak bezala, beren obra nagusia kuartelak eta gerra aparte Escoriala, alegia, konbentu erraldoi bat, nagusitasuna eliza duena...

Nabar erregeak, batez ere Louis XIV.ak badaki nork hil duen bere beramona (Albareteko Ihoana 1572) eta bere aita 1610ean, Nabarrako Henrike III.a eta zergatik. 

Nork ez daki, nork eta zergatik erail duten bere aitona?

Parisen berriz Versailles horizontala egiten du, katedralen aurka, dantzaleku erraldoi bat, tronorik gabe, eliza baztertua, Nabarrako kateak nonnahi, bere aitona Nabarrako Henrike III.aren eta beramona Albareteko Ihoanaren omenez, ispiluz beteta, frontoia eta guzti, eta ospakizun nagusiak inauteriak eta mozorroak (musika, dantza, antzerkia...) Pirinio gorrian bezala...Shakespearek honengatik
esaten du "Nabarra munduko harridura izango da..."

 

Frantziako Louis XIV.ak, Versailles jauregiko eraikitzaileak esan zuen "Le roi goberne par lui même" idatzita dagoen bezala eta ez "Estatua naiz ni"; eta esaldia "absolutismoaren" paradigma omen da, baina ordurarte estatua Vaticanoko enperadorearen funtzionarioen eskutan zegoen Richelieu eta Mazarino, Henrike III.a Nabarra gorrian hezitako azken erregearen erailtzaileak.

 

 Zestoako (Gipuzkoa) liliak